CNN: Γιατί οι Άραβες σύμμαχοι γυρίζουν την πλάτη στην Ουάσιγκτον και μιλούν με την Τεχεράνη

Η αυξανόμενη ανησυχία για την αδυναμία των Ηνωμένων Πολιτειών να αποκλιμακώσουν τις εντάσεις και τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή ωθεί ορισμένους από τους στενότερους Άραβες συμμάχους της Ουάσιγκτον να αυξήσουν σημαντικά τη δέσμευση με τον κύριο περιφερειακό αντίπαλό της: το Ιράν.

Σύμφωνα με εκτενές δημοσίευμα του CNN, τους τελευταίους μήνες, τα αραβικά έθνη αξιοποιούν τις αναζωογονημένες σχέσεις τους με την Ισλαμική Δημοκρατία για να αποτρέψουν έναν ευρύτερο περιφερειακό πόλεμο καθώς οι ΗΠΑ αποτυγχάνουν να συγκρατήσουν μια επικείμενη περιφερειακή κλιμάκωση.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν προσγειώθηκε την Τρίτη (22/10) στο Ισραήλ για το ενδέκατο ταξίδι του στην περιοχή μέσα σε ένα χρόνο, σε μια προφανή προσπάθεια να εκμεταλλευτεί τη δολοφονία του ηγέτη της Χαμάς και αρχιτέκτονα της 7ης Οκτωβρίου Γιαχία Σινουάρ για να καταλήξει σε εκεχειρία στη Γάζα. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι, ωστόσο, μετριάζουν τις προσδοκίες καθώς οι εκκλήσεις της Ουάσιγκτον για ηρεμία πέφτουν στο κενό και το Ισραήλ ορκίζεται να προχωρήσει τους πολέμους του στη Γάζα και τον Λίβανο.

Η επίσκεψη του Μπλίνκεν, σύμφωνα με το CNN, έρχεται επίσης καθώς το Ισραήλ προετοιμάζει μια απάντηση στην εκτόξευση εκατοντάδων πυραύλων από την Τεχεράνη την 1η Οκτωβρίου σε μια από τις μεγαλύτερες επιθέσεις που έγιναν ποτέ στο εβραϊκό κράτος. Το χτύπημα ήταν απάντηση στη δολοφονία του ηγέτη της Χεζμπολάχ Χασάν Νασράλα από το Ισραήλ τον περασμένο μήνα και στην ύποπτη δολοφονία του αρχηγού της Χαμάς, Ισμαήλ Χανίγιε, στην Τεχεράνη τον Ιούλιο.

Οι Άραβες είναι καχύποπτοι, αλλά συνομιλούν με την Τεχεράνη

Τα αραβικά έθνη είναι καχύποπτα για τον ρόλο του σιιτικού Ιράν σε μια περιοχή που κυριαρχείται από συμμαχικά με τις ΗΠΑ σουνιτικά κράτη και συμμερίζονται τις ανησυχίες του Ισραήλ για την υποστήριξή του καθεστώτος της Τεχεράνης σε ισλαμιστικές ομάδες, όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ.

Τον τελευταίο μήνα, η Τεχεράνη προσπάθησε να «μαλακώσει» τη θέση της στη σύγκρουσή της με το Ισραήλ, στέλνοντας ανώτατους αξιωματούχους και διπλωμάτες της σε μια εντατική εκστρατεία διπλωματίας με τους γείτονές της, πολλοί από τους οποίους φιλοξενούν στρατιωτικό προσωπικό και βάσεις των ΗΠΑ. Τα αραβικά έθνη που είχαν περάσει δεκαετίες αντιπαρατιθέμενα με το Ιράν για περιφερειακή επιρροή, τώρα επιλέγουν να συνομιλήσουν ξανά μαζί του.

Σε μια σπάνια συνάντηση αυτόν τον μήνα, ο διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν , ο οποίος κάποτε αποκάλεσε τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, «νέο Χίτλερ της Μέσης Ανατολής», κάθισε με τον Ιρανό Υπουργό Εξωτερικών Abbas Araghchi στο Ριάντ. Ήταν η τρίτη συνάντηση μεταξύ Ιρανών και Σαουδικών αξιωματούχων μέσα σε ένα μήνα. Ο κορυφαίος διπλωμάτης της Τεχεράνης συνάντησε επίσης τον βασιλιά της Ιορδανίας Αμπντάλα Β' στο Αμμάν και έκανε ένα σπάνιο ταξίδι στην Αίγυπτο για συνάντηση με τον Πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ Αλ Σίσι στο Κάιρο. Συναντήθηκε επίσης με τον πρωθυπουργό του Κατάρ στη Ντόχα, τον υπουργό Εξωτερικών του Ομάν στο Μουσκάτ και τον βασιλιά του Μπαχρέιν στη Μανάμα.

Παρά το γεγονός ότι βλέπουν την ευκαιρία να αποδυναμώσουν την περιφερειακή επιρροή του Ιράν, τα αραβικά έθνη σηματοδοτούν τώρα την ουδετερότητα. Μια περιφερειακή πηγή είπε στο CNN την περασμένη εβδομάδα ότι ο εναέριος χώρος των ΗΑΕ δεν θα χρησιμοποιηθεί για κανένα πλήγμα στην Ισλαμική Δημοκρατία.

Οι ενέργειες του Ισραήλ στον Λίβανο και τη Γάζα έχουν υποβαθμίσει σημαντικά τη Χεζμπολάχ και τη Χαμάς, ομάδες που ορισμένα αραβικά κράτη και τα μέσα ενημέρωσης τους έχουν περιγράψει ως «τρομοκράτες». Ενώ ορισμένα αραβικά κράτη του Κόλπου μπορεί να χαιρετίσουν ιδιωτικά την εξέλιξη, οι ειδικοί λένε ότι ανησυχούν πολύ για το ενδεχόμενο σημαντικής κλιμάκωσης της περιφερειακής βίας εάν το Ισραήλ δεν περιοριστεί. 

Σαουδάραβες και Εμιρατινοί θέλουν οικονομική ανάπτυξη και όχι συγκρούσεις

Αραβικά κράτη του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), δύο από τους κορυφαίους παραγωγούς πετρελαίου στον κόσμο, τα τελευταία χρόνια έχουν στρέψει την εξωτερική τους πολιτική μακριά από τις συγκρούσεις για να εξυπηρετήσουν τα οικονομικά τους συμφέροντα, κάτι που τους έχει υποχρεώσει να βελτιώσουν τις σχέσεις τους με πρώην αντιπάλους τους, όπως Ιράν. Αλλά φοβούνται ότι ένας ανεξέλεγκτος περιφερειακός πόλεμος θα μπορούσε να εκτροχιάσει τις οικονομικές τους φιλοδοξίες.

Τα αραβικά έθνη του Κόλπου που έχουν δεχθεί πολλές φορές επίθεση από συμμαχικές ομάδες του Ιράν έχουν γίνει σκεπτικιστές για την προθυμία των ΗΠΑ να τα προστατεύσουν εάν το Ιράν χτυπήσει. Οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας χτυπήθηκαν το 2019 σε μια επίθεση που η Ουάσιγκτον κατηγόρησε την Τεχεράνη και η υποστηριζόμενη από το Ιράν ομάδα των Χούθι της Υεμένης έπληξε το Άμπου Ντάμπι το 2022. Οι ΗΠΑ δεν παρενέβησαν.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ήταν απογοητευμένα από τον αποχαρακτηρισμό των Χούθι από τον Πρόεδρο Τζο Μπάιντεν ως τρομοκρατική οργάνωση αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων του και την αποτυχία των ΗΠΑ να τους χαρακτηρίσουν ως τρομοκράτες, μετά τις επιθέσεις στο Άμπου Ντάμπι. Οι ΗΠΑ αποκατέστησαν τον χαρακτηρισμό των Χούθι της Υεμένης ως τρομοκρατών μόλις φέτος αφού η ομάδα των ανταρτών με βάση την Υεμένη άρχισε να επιτίθεται σε εμπορικά πλοία που διασχίζουν την Ερυθρά Θάλασσα, ως αντίποινα για την επίθεση του Ισραήλ μετά τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου 2023.

Οι Άραβες διαισθάνονται «απεμπλοκή» των ΗΠΑ από τη Μέση Ανατολή

Η αλλαγή του αισθήματος των αραβικών κρατών απέναντι στην Ουάσιγκτον είναι το αποτέλεσμα αυτού που τα κράτη του Κόλπου βλέπουν ως μια πολυετή προσπάθεια των ΗΠΑ να αποχωρήσουν από τη Μέση Ανατολή καθώς στρέφουν το ενδιαφέρον τους στην Κίνα. Ωστόσο, τα περιφερειακά κράτη βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη στρατιωτική τους σχέση με τις ΗΠΑ. Η Σαουδική Αραβία επιδιώκει μια επίσημη συμφωνία ασφαλείας με την Ουάσιγκτον και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία φιλοξενούν περίπου 5.000 Αμερικανούς στρατιωτικούς, αναμένεται να γίνει ένας σημαντικός αμυντικός εταίρος των ΗΠΑ.

Μόλις μια εβδομάδα πριν από την επίθεση της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου πέρυσι, ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ Τζέικ Σάλιβαν είπε σε μια συζήτηση στο Atlantic Festival στην Ουάσιγκτον, ότι η Μέση Ανατολή «είναι πιο ήσυχη σήμερα από ό,τι ήταν εδώ και δύο δεκαετίες».